Ordumuz için en çok kullanýlan deyimlerdir; göz bebeðimiz ve peygamber ocaðý… Dindar olan olmayan,  laik olan olmayan, Sünni, Alevi, Türk, Kürt, Çerkez, Süryani vs. bu memlekette yaþayan her inançtan, her etnik gruptan hemen herkes istisnasýz kullanýr bunlarý. Bir bakarsýnýz, Ordu’nun ya da onu yönetenlerin yaptýklarýný þu ya da bu þekilde eleþtiren, Ýslâmcý diye tabir edilen bir TV kanalýnda duyarsýnýz bu sözleri; bir bakarsýnýz klasik Batý müziði eþliðinde “Nü” ressamlarýn tanýtýldýðý bir programýn ardýndan, “Asker”in kutsandýðý laik eksenli bir kanalda!.. Toplumumuzda, “Peygamber Ocaðý” olma hususunda küçük ihtilaflar olsa da  “Göz bebeðimiz” deyiminin kullanýmýnda hemen her kesimi içine alan bir mutabakat söz konusu.

Göz doktoru olmam hasebiyle, aslýnda “göz bebeði”nin “tam da benim konum” olduðunu düþünenler olabilir ama “gözün nuru” olarak da tabir edilen bu doku için; bir fotoðraf makinesinin objektifindeki apertür gibi olduðunu, göz içine giren ýþýk miktarýný kontrol ettiðini, böylece ýþýðýn önce retinaya sonra da beyindeki görme merkezlerine ulaþmasýna imkan hazýrladýðýný  ve görme olayýnýn ancak bu þekilde gerçekleþebildiðini söylemekle yetineceðim.  Týbbi tabirle “pupilla” denilen bu yapýnýn; insanlarýn en çok göz önünde olan ve en çok bakýlan organýna ait nadide bir doku ve ayný zamanda estetik açýdan “yüzün süsü” olduðunu da bu bilgilere ilave edebiliriz.

Bu analizden sonra þunu söyleyebiliriz ki bu tabir kullanýlýrken herhalde, “Ordu’muzun ýþýk kadar önemli olduðu, ona gözümüz(!) gibi bakmamýz ve onu en küçük travmalardan bile sakýnmamýz gerektiði, mesela, nasýl ki yüzümüze doðru gelen herhangi bir tehlike karþýsýnda refleks olarak göz kapaklarýný kapýyor ve gözümüzü, dolayýsýyla göz bebeðimizi koruyorsak öyle davranmamýz gerektiði” anlatýlmak istenmektedir. Belki ýþýk ile nuru ayný anlamda kabul edenler ve “Ordumuz Gözbebeðimizdir” derken ayný manada kullananlar da vardýr, kim bilir!..

Asýl üzerinde durmak istediðim “Peygamber Ocaðý” deyimi… Bununla moral deðerler çerçevesinde ordu’ya bir yücelik ululuk atfediliyor, Asker’e güç, kuvvet veriliyor… Gazilik, þehitlik bununla anlam kazanýyor… Bununla “Allah Allah” deyip düþman üstüne varýyor Mehmetçik; ömrünün son dakikasý, son saniyesi olduðunu bile bile. Çanakkale savaþlarýnýn o en cehennemi günlerinde bununla “Size taarruz etmeyi deðil ölmeyi emrediyorum.” diyordu Atatürk... Ve ancak bununla kazanýlýyor “olmak ya da olmamak” savaþý…

Birkaç yýl önce Emekli Silahlý Kuvvetler Mensuplarý Derneði Baþkaný “Türk Ordusu Peygamber Ocaðý deðildir.” demiþ olsa da genel kabul, Türk Silahlý Kuvvetlerinin insanýmýzýn gönlünde “Peygamber Ocaðý” olarak yer ettiði yönündedir. Son zamanlarda Ordunun en üst noktasýnda da dillendiriliyor bu ifade. Mesela, Orgeneral Baþbuð; “Askerliðin moral deðerlere önem veren mesleklerin baþýnda geldiðini, dinin de bir moral deðer olduðunu ifade ederek binlerce evladýný vatan savunmasýnda þehit vermiþ bir ordudan bahsediyor ve halk arasýnda ordunun en yaygýn adlarýndan birinin ‘Peygamber Ocaðý’ olduðunu” söylüyor. Orgeneral Baþbuð; “Silahlý Kuvvetler hiçbir dönemde dine karþý olmamýþtýr” diyerek bir taraftan muhalif görüþleri savuþturmaya çalýþýrken diðer taraftan, karþý olduklarý hususun siyasi ve kiþisel amaç ve çýkarlar için dinin ve dini duygularýn alet edilmesi olduðunun da altýný çiziyor... Güzel!.. Eðer iþittiklerimize inanabiliyorsak ve iþaretlerini de görebiliyorsak; güzel!..

Peki, nasýl oluyor bu?.. Ayný kelimelere bu kadar farklý gruplar nasýl sahip çýkabiliyor? Herkes ayný þeyi mi anlýyor yoksa gönlünden geçen manayý mý yüklüyor bu sözcüklere? Ya da herkes iþine geldiði için mi kullanýyor bu cümleleri?..

Soruya cevap vermek için elbette bu kelime tamlamasýný irdelemek gerekiyor. Önce “ocak” kelimesinden baþlayalým... “Ocak” sözcüðü o kadar çok yerde ve o kadar farklý manalarda kullanýlýyor ki bakýldýðýnda þaþýrýp kalýyor insan. Hepsini burada dile getirmek mümkün deðil elbette, gereði de yok zaten. Ama “Peygamber Ocaðý” yakýþtýrmasýnýn nereden doðmuþ olabileceðini ve bugünkü kullanýmýnýn buna uygun olup olmadýðýný belirlemek açýsýndan biraz içine girmek gerekiyor.

Ocak:

- Ateþ yakmaya-piþirme-ýsýnma-ýsýtmaya yarayan yer.

- Bir þeyin en çok yapýldýðý, yoðunlaþtýðý ve bulunduðu yer: Bilim ocaðý, hayýr Ocaðý.

- Ayný amaç ve düþünce etrafýnda birleþen insanlarýn kurduðu teþkilat ve bu teþkilatýn toplanma, dinlenme, eðlenme, tartýþma vb maksatlarla kullandýklarý bina.

- Ev, aile, saygýn-soylu hanedan.

- Özel þekilde teþkilatlandýrýlmýþ kuruluþ: Yeniçeri Ocaðý.

- Baba ocaðý: koruyuculuk, kucaklama, þefkat, sevgi, güven ortamý, karýn doyurulan yer, yuva.

- Ziraat iþlerinde: Çeþitli bitkilerin tohumlarýný ekmek için hazýrlanan çukur.

- Madencilik: Yer altý zenginliklerinin gün yüzüne çýkarýldýðý yer.

- Ocak Aðalýðý: Yeniçerilerin baþý, padiþahýn tahtta kalabilmesi için en güvendiði asker.

- Ocaðý batmak: mahfolmak, periþan olmak.

- Ocaðý sönmek: Yuvanýn yýkýlmasý, aile birliðinin bozulmasý.

Anlaþýldýðý gibi kelimenin etimolojik zeminine bakýldýðýnda gerçekten de hep olumlu þeyler var: Yemek piþirip karýn doyurulan, ýsýnýlan, hayýr iþlenen, tohum ekilen, bilim yapýlan,  örtülü kalmýþ deðerler-maden çýkarýlan yer ve insaný koruyan, kollayan, kucaklayan, sevgi ve þefkat dolu soylu bir aile, özel bir teþkilat! Baþýnda da fýrsat bulduðunda Padiþahý tahttan indirmeye yeltenmeyecek, onu böyle kötü niyetlilerden koruyacak, bunun için canýný verecek  kadar güvenilecek bir asker!.. Evet, varlýðý böyle betimlenirken yokluðu da mahfolmak ve ailenin yýkýlmasý anlamýnda algýlanýyor “ocak” kelimesinin.

Eski Türklerde de bu kelimenin kutsal bir nitelik taþýdýðýna inanýlýr ve ocaklara büyük önem verilirdi. Yüksek daðlarýn doruklarýnda, ululuða iþaret olarak devamlý suretle yakýlan ocaklar bile vardý. Ocaðýn ve ocakta yanan ateþin kutsallýðý Ýran’dan geçmiþti, ateþe tapýcýlýðýn etkisi olsa gerek!... Yani demek istediðimiz þudur ki “Peygamber Ocaðý” deyiminin kökeninde bir ölçüde, peygamberimizden öncesi dönemler de vardýr. Ancak þunu net olarak söyleyebiliriz ki bu kelime Müslümanlýkla beraber daha bir anlam kazanmýþ ve özellikle baþta Bektaþilik ve Mevlevilik olmak üzere hemen bütün tarikatlarda önemli bir deðere sahip olmuþtur. Mesela “Ocak Taþý”, tekkenin hem temeli hem de en kutsal yeri olarak kabul edilirdi bu tarikatlarda. Halk bazýnda bugünkü Anadolu kültüründe de yýlýn belli günlerinde kutsal sayýlan “ateþ yakma” ve bu ateþin üstünden atlama gibi ritüeller vardýr.

Haftaya, kýsmet olursa; “peygamber ocaðý” deyimindeki “peygamber” kelimesine yüklenen mana ile birlikte bu tamlamanýn ne anlama geldiði, bu çerçevede Org.Baþbuð’un sözleri ve bugünkü ordumuzun “peygamber ocaðý” sayýlýp sayýlamayacaðý hususu deðerlendirilecektir.