Geçen üç hafta, “Tam Gün Yasasý” konusunda yazmanýn gereði ile dokuz yýl önce hazýrladýðýmýz “Saðlýkta Reform” çalýþmamýzýn “Giriþ”, “Hedef ve Prensipler” ve “Finansman” bölümlerini aktarmýþtýk.

Hizmetin Yürütülmesi

1. Birinci Basamak Saðlýk Hizmetlerinin Örgütlenmesi ve Yürütülmesi:

Birinci basamak saðlýk hizmetleri, koruyucu hekimlik ve halk saðlýðý hizmetleri; pratisyen hekimlerin aile hekimi olarak yetiþtirilmesi ve saðlýk ocaklarýnýn imkânlarýnýn ve görev sahalarýnýn geniþletilmesi ile bugünkü saðlýk ocaðý sistemi temelinde yürütülecektir.

Saðlýk ocaklarý, öncelikle ülkemizin ciddi bir demografik haritasý çýkarýldýktan sonra ve halkýmýzýn tamamýný içine alacak þekilde yeniden düzenlenecek ve öngörülen hizmetleri yapabilecek sayýya ve kapasiteye (fizik mekân, yardýmcý saðlýk personeli, diðer personel, araç-­gereç) kavuþturulacaktýr.

Tüm Türkiye coðrafyasý (il, ilçe, kasaba, belde olarak), asker-polis-adliye hizmetlerinin yürütülmesine uygulanana benzer þekilde nüfus, geliþmiþlik derecesi ve diðer sosyal imkânlar göz önüne alýnarak birinci dereceden onuncu dereceye kadar bölgelere ayrýlacaktýr.

Týp fakültelerinin eðitim suresi yedi yýla çýkarýlacak ve bu sure sonunda mezun olan doktor aile hekimi olacaktýr. Tip fakültesinin yedi yýla çýkarýlmasý, dev adýmlarla ilerleyen týp sanatýný öðrenmek ve aile hekimi olarak belli bir bölgenin saðlýk sorumluluðunu üstlenmek açýsýndan elzemdir. Týp fakültesinde okuyan öðrenci altýncý sýnýftayken isterse uzmanlýk sýnavýna katýlabilecek ve kazanýrsa uzmanlýk eðitimine baþlayabilecektir.

Aile hekimleri, mezun olunca boþ kadro bulunan bir saðlýk ocaðýna tayin yaptýrabilecek, ayný yer için fazla müracaat halinde kura çekilecek veya becayiþ yapýlabilecektir. Ayný saðlýk ocaðýnda çalýþan hekim, belli bir süre sonra (mesela 5 yýl) baþka bir bölgeye tayýn isteyebilecek, yerinde kalmak isteyense eðer çalýþtýðý yer için baþka bir tayýn istemi yoksa istediði kadar o bölgede kalabilecektir.

Aile hekimi, saðlýk ocaðýnda ya da hastanelerin acil servislerinde tam gün çalýþacak, dýþarýda muayenehane açamayacak ancak isterse sözleþmeli olarak özel sektöre geçebilecektir

Geri kalmýþ bölgelere hekim ve diðer saðlýk personelinin istemli olarak gitmesi için iyileþtirmeler yapýlacak, bu bölgelerde çalýþan hekim ve diðer personele daha yüksek ücret ödenecek, yýllýk izin süreleri arttýrýlacak, diðer sosyal imkânlarýn geliþtirilmesi ile bu bölgeler mecburen gidilen deðil, hekimin uzun süre yaþamayý kabul edebileceði mahaller haline getirilecektir.

Saðlýk ocaklarýnýn öncelikli görevi, koruyucu saðlýk hizmetlerini geliþtirmek, hastalýklarýn ortaya çýkmasýný önlemek olacaktýr. Bu konuda Saðlýk Bakanlýðý ile ilgili diðer bakanlýklar arasýnda protokoller imzalanarak iþbirliðine gidilecek, saðlýk ocaðý hekiminin yetkisi ve sorumluluðu arttýrýlacaktýr.

Bu sistemde “Bankamatik Kartý” gibi bir “Saðlýk Kartý” olan her vatandaþýn saðlýðýndan birinci derecede sorumlu bir aile hekimi olacaðý için, hastalar öncelikle aile hekimine baþvuracak, aile hekimi gerek görürse bu kiþiyi uzmana gönderecektir. Her türlü acil durum bu zincirin dýþýnda olacak, acil durumlarda hasta en yakýn bir hekime veya hastaneye baþvurabilecektir.

Hekime baþvuran hasta “Saðlýk Kartý”ný iþlemden geçirecek ve ödeme bu kartla yapýlmýþ olacaktýr. Bütün bu hesaplar hastanýn sigorta kurumu tarafýndan (özel sigorta þirketi veya Bakanlýk) titizlikle takip edilecektir.

2. Ýkinci Basamak Saðlýk Hizmetlerinin Örgütlenmesi ve Yürütülmesi:

Ülkemizde devletin iþlettiði On’larca çeþit hastane (Devlet Hastaneleri, Sigorta Hastaneleri, Polis Hastaneleri, PTT Hastaneleri, Demir Yollarý Hastaneleri vs.) ilk etapta, idari olarak, bir çatý altýnda toplanacak ve Saðlýk Bakanlýðý’nýn emrine verilecektir. Özel durumlarý olan Asker Hastaneleri, Belediye Hastaneleri, Vakýf Hastaneleri bunun dýþýnda tutulabilir.

Ülkenin saðlýk iþlerinin baþ sorumlusu olacak olan Saðlýk Bakanlýðý bu hastaneleri, zaman içinde özel sektöre (bu bir þahýs olabileceði gibi ayný zamanda bir meslek kuruluþu veya bir sendika da olabilir) satacak ve elde edilen gelir bir taraftan birinci basamak hizmetlerinin iyileþtirilmesi için harcanýrken, diðer taraftan özel sektöre (hastane, ilaç ya da týbbi malzeme sanayi) destek olarak kullanýlacaktýr.

Ýkinci basamak saðlýk hizmetlerinin yürütülmesinde, Saðlýk Bakanlýðýnýn esas görevi, bu hizmeti verecek olan özel sektörün denetleyicisi olmak olacaktýr.

Çalýþma ve Sosyal Güvenlik Bakanlýðý yalnýzca pirim toplayan ve pirimle ilgili her türlü takibatý yapan bir kurum olarak iþlev görecek, hastane ya da dispanser isletmeyecektir. Bu Bakanlýk pirim toplama ve takip islerini de gerekirse özel teþebbüse býrakacak, kaynaklarýn elverdiði ölçüde özel sigorta þirketlerini destekleyecek, kendisi ise bu iþin denetleyicisi olacaktýr.

Birinci basamak saðlýk hizmetini yürüten hekim (aile hekimi) eðer ikinci basamak saðlýk hizmetine (yani uzmana ya da hastane tedavisine) gerek duyarsa, hastayý “Ýlgili branþ hekiminin muayenesine veya müdahalesine ihtiyaç vardýr” notu ile uzmana sevk edecektir. Bu durumdaki hasta ister (baþlangýçta hala mevcut olan) devlete ait bir hastaneye, ister bir özel hastaneye, isterse özel muayenesinde çalýþan bir hekime gidebilecektir. Günün þartlarýna göre tespit edilmiþ maksimum bir ücret (ki bu o günkü devlet hastaneleri için memurdan kesilen ücret olabilir) sigorta kurumu tarafýndan hizmeti veren özel muayenesinde çalýþan hekime veya özel hastaneye ödenecektir.

Geçiþ döneminde devlete ait hastanelerde çalýþmakta olan hekimler ya tam gün çalýþmayý tercih edecek (maaþýný devletten almaya devam edecek) ya da ayrýlarak özel muayenehanelerinde veya özel hastanelerde çalýþacaklardýr. Yani hem devletin memuru hem de muayenehanesinde veya özel hastanede çalýþan kiþi olmayacaktýr. Bu dönemde devlete ait hastaneler, bir mütevelli heyet tarafýndan, özerk bir kuruluþ statüsünde yönetilecek ve döner sermayeli bir kurum olarak özel hastanelerde olduðu gibi baktýðý hastanýn ücretini sigorta kurumundan alacak, hekimlere ve diðer çalýþanlara ürettiði oranda katký payý verecektir. Mütevelli heyet; Saðlýk müdürlüðü, Belediye Baþkanlýðý, Tabip Odasý, baþhekim, çalýþan hekim ve diðer memurlar, sivil toplum kuruluþlarý, iþçi-iþveren sendikalarý ve Sigorta Kurumu nun temsilcilerinden oluþturulabilir.

Bu sistemde devlete ait iyi çalýþan hastanelerdeki saðlýk çalýþanlarý ve hekimlerin gelirlerinde bir azalma olmayacak, özlük haklarý korunacaktýr. Çalýþmayan hastanelerdeki hekim ise daha çok kazanabileceði özel bir hastaneyi veya özel muayenehaneyi tercih edecek ve bu suretle zaman içinde devlet hastane iþletmeciliðinden kendiliðinden el çekecektir.

Özel sektörün ilgi göstermediði bölgelerde eðer hastanenin geniþletilmesine veya yeni bir hastane açýlmasýna ihtiyaç duyuluyorsa mütevelli heyetin teklifi ve devletin katkýsý ile yeni yatýrýmlar yapýlacaktýr.

3. Üçüncü Basamak Saðlýk Hizmetlerinin Yürütülmesi:

Üniversite hastanelerindeki öðretim üyelerine tam gün yasasý uygulanacaktýr. Bu yasa ile maaþlarý yükseltilen öðretim üyeleri bir yandan belli bir yaþam standardýna ve meslekteki kalitesini yükseltebilecek maddi seviyeye kavuþturulurken, diðer yandan hastane içindeki verimine göre döner sermaye katký payý da alabilecektir. Böylece öðretim üyesi muayenehane endiþesinden uzak bir þekilde, kendini hastalarýnýn tedavisine, öðrenci ve asistanýnýn eðitimine verebilecek, bilimsel araþtýrmalara yönelebilecek ve ayný zamanda kendine ve ailesine de vakit ayýrabilecektir.

Saðlýk ocaðýndan özel hastaneye veya muayenehanedeki uzman doktora sevk edilen hasta, bu uzmanlarca gerekli görüldüðü takdirde, bu hizmetin verilebildiði en yakýn üniversite hastanesine sevk edilecek, üniversite hastanesi de diðer özel hastane veya uzmanlarýn aldýðý gibi sigorta kurumundan ücretini alacaktýr.