Geçen iki hafta, “Tam Gün Yasasý” konusunda yazmanýn gereði ile dokuz yýl önce hazýrlamýþ olduðumuz “Saðlýkta Reform” adlý çalýþmamýzýn “Giriþ” ve “Hedef ve Prensipler” bölümlerini aktarmýþtýk.

Finansman

1. Bu saðlýk sisteminin finansmaný “pirim sistemi” ile oluþturulur. Bugün saðlýk giderleri için devlet memurlarýndan, sigortalýlardan ve Bað-Kur’lulardan zaten belli miktarlarda pirim alýnmaktadýr. Bu kesimler dýþýnda kalan, malý-mülkü-iþi olmayan fakir vatandaþlar için yeþil kart uygulamasý yapýlmakta veya Fak-Fuk-Fon iþletilmekte ve böylece bu insanlarýn saðlýk giderleri için gereken pirimler ya da harcamalarýn tamamýna yakýný devlet tarafýndan ödenmektedir. Bu durumdaki insanlarýn sayýsý otuz milyona yakýndýr. Bu insanlarýn primlerinin devlet tarafýndan, yani diðer insanlarýn ödediði vergilerden ödenmesi, ödeyenlerin hakkýný diðerlerine vermek gibi görünüyorsa da bunun ortak bir geçmiþe sahip olma, ortak bir geleceði birlikte kurma ülküsünden ve insanlýk erdeminden doðan bir hak olduðunun kabul edilmesi gerekir.

Memur, iþçi, Bag-Kur ve yeþil kartlýlarýn dýþýnda kalan küçük bir kesim ise bir þekilde saðlýk þemsiyesi altýnda olanlarýn karnelerini kullanarak veya baþka yollarla tedavi giderlerini devlete ödettirmektedirler. Üstelik bu giderlerin ödenmesinde kendi katkýlarý olmadýðý için legal veya illegal yollarla, devlet malý ya da milletin ortak parasý hoyratça harcanmakta, kendilerinin bazý tedavi imkânlarý ve baþka kazançlar elde etmeleri karþýlýðýnda, bir kýsým insanlara haksýz kazanç saðlamaktadýrlar.

Sonuç itibarý ile bugün “ülkemiz insanýnýn tamamýna yakýný saðlýk güvencesine sahiptir” denilebilir ve bir þekilde primleri, tedavi giderleri ödenmektedir. Dolayýsýyla yeni sistemde hastalarýn tedavisi açýsýndan ek bir kaynaða ihtiyaç yoktur.

2. Bu sistemde devlet, hastaneler için yeni yatýrýmlar yapmayacak hatta zaman içerisinde mevcut hastaneleri de satarak yeni kaynak saðlayacak ve elde ettiði bu yeni kaynaklarý birinci basamak hizmetlerine ve halk saðlýðýný korumaya kaydýrabilecek, özel teþebbüsü ve ilaç-malzeme sanayini ve bu konudaki araþtýrmalarý destekleyebilecektir.

3. Özel sektörde atýl durumda olan yatýrýmlar iþler hale gelecek, kullanýlmayan cihazlar, çalýþmayan hastaneler ölü yatýrým olmaktan çýkacak, hizmet arzý büyüyecek belki hiç bir yeni yatýrým yapmadan hastalar kuyruklarda beklemekten kurtulacaktýr. Bu sayede örneðin; kentin bir tarafýndaki özel sektöre ait tomografi cihazý boþ beklerken, devlet kendi hastanelerindeki kuyruklarý azaltmak için yeni cihaz satýn almak zorunda kalmayacak, ülkemizin parasý boþuna yabancý firmalara akmayacaktýr.

4. Sistem iþlediðinde, Koruyucu Týp ve Tedavi Edici Saðlýk hizmetlerinin yürütülmesindeki tedavi giderleri belirgin þekilde azalacaktýr. Aslýnda tedavi giderlerinin (ilaç, protez, gözlük, ameliyat sarf malzemesi, miyarlar vs.) hizmet eyleminden (hekimin veya saðlýk personelinin bizzat çalýþmasý) çok daha pahalý olduðunu unutmamak gerekir.

Mesela; hastanedeki bir “total diz protezi” ameliyatýnýn fatura bedeli 1 Milyar TL gibi bir rakam iken bu ameliyatta kullanýlan protezin fiyatý 10 Milyar TL’yi bulabilmektedir. Hastanenin aldýðý 1 Milyar TL’nin en az % 80’i de sarf malzemesidir. Burada kullanýlan malzemenin tamamýna yakýný yurt dýþýndan gelmekte ve devletimiz onca masrafla yetiþtirdiði doktor, diðer yardýmcý personel ve hastaneye yaptýðý yatýrýmla, bu ameliyattan yalnýzca 200 Bin TL kazanýrken (ki bunun da içinde personel ücreti, elektrik-su gideri, amortisman vs. vardýr), proteze ödenen 10 Milyar TL aracý firmalara ve yabancý ülkelerdeki üretici firmalara gitmektedir. Böylece kaynaklarýmýz yabancý ülkelere akarken, ayný zamanda pek çoðu stratejik olan bu malzemeler veya cihazlar yönünden ülkemiz fena halde dýþa baðýmlý hale gelmektedir.

Tedavi hizmetleri özelleþtiðinde, ziyadesi ile israf edilen bütün bu malzemeler daha rantabl kullanýlacak ve tedavi giderleri önemli miktarda düþecektir. Çünkü basit bir baþ aðrýsý için kendi cebinden bir Aspirin parasý harcamayan vatandaþýmýz, devletin kesesinden çok rahat bir þekilde pahalý bir reçete alabilmektedir. Bu durum hastasýný tedavi eden hekim için de böyledir. Bu sistemde hekim bir taraftan en iyisini yaparak hastasýný memnun etmek ve onu kazanmak zorunda kalýrken diðer taraftan bu iþi daha ekonomik hale getirmek için daha özenli çalýþmak ve malzeme israfýný önlemek durumunda olacaktýr.

5. Bütün bu lüzumsuz harcamalarýn kýsýtlanmasýndan elde edilen kaynak, hizmet aðýnýn geniþletilmesi hususunda birinci basamak saðlýk hizmetleri için saðlýk ocaklarý, ikinci basamak saðlýk hizmetleri için de özel sektöre finansman olarak aktarýlabilecektir.

6. Bu sistemde temel insan haklarýnýn ön koþulu olan saðlýklý yaþama hakký, “yaþamýný sürdürebilme” seviyesinde herkese verilirken, primini yüksek ödeyen insanlar farklý olarak daha iyi otelcilik hizmeti almak veya çok pahalý ameliyatlarý (karaciðer nakli, kalp nakli, gerekirse yurt dýþýna gönderilmek gibi) olabilme imkânýna sahip olacaklardýr.

7. Bu muayene ve tedavi hizmetini kötüye kullanan veya kötü niyetli doktor ya da hastanelerle iþbirliði yaparak haksýz kazanç elde eden insanlar, suçlarýnýn karþýlýðý olan cezaya çarptýrýlmalarý yanýnda, týpký otomobillerin sigortalanmasýna benzer þekilde, kaza yapan otomobilin sonraki dönemde daha yüksek ücretle sigortalanmasý gibi, daha fazla pirim ödeyeceklerdir. 

8. Pirimi devlet tarafýndan ödenen bugünkü yeþil kartlýlarýn saðlýk hizmeti giderleri onlarýn birinci dereceden yakýnlarýnýn sigortalarýndan tahsil edilecek, bu da mümkün deðilse bu kiþilerin veya kendilerinin sigorta hanelerine borç olarak kaydedilecek, bu borç kiþi ödeyebilme noktasýna geldiðinde “pirim-sigorta kurumu” tarafýndan tahsil edilecektir.

9. Ýkinci basamak hizmetlerinde ve ilaçlarda kiþiden pirim dýþýnda ayrýca bir miktar katký payý alýnacak ve böylece lüzumsuz muayene ve ilaç israfý azaltýlacaktýr.

10. Saðlýk hizmetlerinden KDV alýnmayacak, buradan elde edilecek kaynak yine saðlýk sektörünün desteklenmesinde kullanýlacaktýr.

Yazý dizimiz, haftaya, çalýþmamýzýn “Hizmetin Yürütülmesi” bölümüyle devam edecek…