Sandukalarýn üzerindeki yeþil çuha kýlýflar kaldýrýlýnca ortaya þimdiye kadar varlðýndan haberdar olunmayan tarihi kadife örtüler, kaftan, entari, Kâbe ve Ravza-i Mutahhara örtüleri çýktý.
2010-05-26 - 22:30
Ayasofya Müzesi türbeleri 2003 yýlýnda temizlenmeye baþlandý. 2003'e kadar bakýmsýz bir halde olan, bozuk pencerenin kapanmasý için önüne yazma eser belgelerin dayandýðý içler acýsý durumda olan türbedeki temizlik çalýþmalarý Osmanlý'daki cenaze törenlerine ait bilgi ve bulgularý da gün yüzüne çýkardý. Þehzadeler Türbesi'nde üzerlerindeki yeþil çuhalar kaldýrýlýnca sandukalarýn üzerinde kaftanlar ve örtüler bulundu.
Mimar Sinan tarafýndan yaptýrýlan Þehzadeler Türbesi'nde Sultan III. Murat'ýn dört þehzadesi ve bir kýzýnýn kabri bulunuyor. Ayasofya Müdür Yardýmcýsý arkeolog Halil Arça, türbede temizlik çalýþmasýna baþladýklarýnda yýllardýr kontrol edilmeyen sandukalarýn altýnda neler olduðunu gözden kaçýrmamýþ. Þehzadeler Türbesi'ndeki ilk yeþil çuhayý kaldýrdýklarýnda karþýlaþtýklarý eþyalar Arça'yý heyecanlandýrmýþ.
Halil Arça, baþkanlýðýnda aralarýnda Topkapý Sarayý uzmaný Sibel Alpaslan Arça'nýn, müze restoratorü Bilgen Koçoðlu ve iki fotoðrafçýnýn bulunduðu bir ortamda sýrayla sandukalar üzerinde bulunan çuhalar kaldýrýlmaya baþlanmýþ. Çuhalar kaldýrýlýnca, beþ sandukanýn üzerinde tarihi sanduka kýlýflarý, kaftan, entari, Kâbe iç örtüsü, kisve-i þerif, Ravza-i Mutahhara iç örtüsünün olduðu tespit edilmiþ. 1580 yýlýna ait, insutu(orijinal) olarak bulunan bu buluntular Osmanlý'da tabutlarýn ve sandukalarýn üzerine örtü örtme geleneðini belgelemesi açýsýndan ayrý bir öneme sahip.
Sandukalar üzerindeki kaftanlar baþka tarihî gerçeklere de ýþýk tutuyor. I. sandukanýn üzerinde yer alan ve 16. yüzyýlýn son çeyreðine ait olan kaftanýn Topkapý Sarayý Müzesi koleksiyonunda bulunan 13/ 268 envanter No'lu þehzade kaftanýyla ayný olduðu tespit edilmiþ. Türbede bulunan kaftanýn sadece sarayda bulunandan 2,5 cm daha kýsa olduðunu söyleyen Arça, ayný koleksiyonda ayný renk ve desenli kemhadan iki çift kolluk da bulunduðunu aktarýyor. Topkapý Sarayý Müzesi'nin kayýtlarýnda, kaftanýn Sultan (I.) Ahmet Türbesi'nden getirildiði, kolluklarýnsa Sultan Selim'in þehzadelerine ait olduðu bilgisi yer alýyor. Fakat Þehzadeler Türbesi'nde tespiti yapýlan kaftan ve kolluklarýn aidiyeti konusunda bilgi dikkate alýndýðýnda, Topkapý Sarayý müzesinde yer alan bilginin yanýltýcý olduðu ortaya çýkýyor.
Envanterler tutulduktan sonra sandukalarýn üzerinden alýnan kaftanlar asitsiz kâðýtlara sarýlýp 4-5 ay ayný ortamda bekletilmiþ. Daha sonra Ayasofya Müzesi'nin deposuna kaldýrýlan eserler þimdi Topkapý Sarayý'na gidecekleri günü bekliyor. Zira yapýlan deðerlendirmelerin sonunda tüm araþtýrmacýlara hizmet etmesi açýsýndan eserlerin Topkapý Sarayý'na devredilmesine karar verilmiþ.
Sanduka üzerindeki örtüleri Surre alaylarý getirmiþ
Osmanlý padiþahlarý, her yýl Haremeyn-i Þerifeyn'in fakirlerine daðýtýlmak üzere sürre denilen keseler içinde para; Mekke emirine, Mekke ve Medine ileri gelenlerine hediyeler gönderirdi. Ayný alaylarla Kâbe'nin dýþýna örtülen siyah renkli kisve-i þerif, kýrmýzý renkli iç örtüsü ve yeþil renkli Ravza-i Mutahhara örtüleri gönderilirdi. Eskiler ise hatýra olarak geri getirilirdi. Tabut ve sandukalar üzerindeki zikzak hatlar arasýnda yazýlý ayetler, dinî ibareler ile dikkat çeken örtüler, 16. yüzyýldan itibaren bu þekilde Mekke ve Medine'den getirilmiþ. Hanedan türbelerinde muhafaza edilen ve zaman içinde harap hale gelen bu örtülerin, atýlmayýp Ayasofya haziresinde bir yere gömüldüðü tespit edilmiþ.
|
