|
Ýnsan yaradýlýþ fýtratý gereði toplumsal bir varlýktýr. yani, yemeesi içmesi, düþünmesi, yorum yapmasý, fikir beyan etmesi, kendisinde bulunanlarý paylaþma isteði v.s gibi yþaam içindeki bir takým yaþam ritüllerini toplu halde yaþama ihtiyacý hissseder.
Ýnsan kendi kendini idare edemeyen bir varliktir.Ýnsan güçsüz bir varlýktýr aslýnda.
Hýzla deðiþen dünyamýzda insanýn yaþayabilmesi ,bir bakýma en yakýn çevresiyle olan iliþiklerine ve çevrenin kiþilerin davranýþlarý üzerindeki etkisini anlamasýna baðlýdýr.Ýnsanýn en yakýn çevresi evi ve ailesidir.Anayasamýzýn 41.maddesinde “Aile Türk Toplumunun Temelidir.”hükmü yer almaktadýr.
Kiþi veya aile olarak tüm insanlar,devamlý olarak deðiþen ,bir dünyada yaþamak ve bu dünyaya uyum saðlamak zorundadýr.bir yandan sanayi ve teknolojideki deðiþikler aile yaþantýsýný da etkilemekte kitle iletiþim araçlarýnýn da yardýmýyla bu etkileþim artýk çok hýzlý olmaktadýr.
Nüfus durumunda,sosyal ve ekonomik yapýdaki deðiþmeler,doðrudan ve dolaylý olarak aileye yansýmakta ve bunun sonucunda aile yaþamý devamlý olarak deðiþmektedir.Bu nedenle aile konusu iþlenirken,ailenin durumu belirlenirken,ailenin içinde bulunduðu toplumdaki geliþme ve deðiþmeleri birlikte incelemek gerekmektedir.Ailenin bugünkü durumunu bilmek deðiþimleri izlemek için þart olmaktadýr.Ancak bu sayede ;ailedeki deðiþimi analiz etmek ,ailenin deðiþimine neden olan veya neden olacak faktörleri incelemek ,aile refahýný artýrýcý yönde alýnacak önlemlerin gerçekçi olmasýna imkan saðlamak mümkün olacaktýr.
Aile,insanlýk tarihi boyunca var olan ve deðiþmeler karþýsýnda sürekliliðini her zaman koruyan bir kurumdur.Bu güne kadar kurulmuþ olan bütün medeniyetlerde,bütün hukuk sistemlerinde ve dinlerde toplumsal hayatý,birlik ve bütünlüðü saðlamaya yönelik düzenlemelerin esas objesi aile olmuþtur.
Aile ,insanoðlunun en derin eðitim etkilerini aldýðý ,pek çok þeyler öðrendiði ve hayata hazýrlandýðý bir okuldur.Diðer yandan aile ,dünyaya masum ve nötr bir özellikte gelen çocuða hem ferdi hem de sosyal ve kültürel yönden kimlik kazandýran bir yerdir.Çocuðun þahsiyeti bir nevi aile eðitimi vasýtasýyla oluþmaktadýr.Verdikleri eðitimle çocuklarýnýn þahsiyetini çizen aileler ,dolayýsýyla mensubu bulunduklarý milletinde þahsiyet ve kaderini çizmektedir.Bu sebepledir ki aile eðitiminin deðeri ve sorumluluðu büyük önem arz etmektedir.
En küçük toplum birimi olarak da tanýmlanan aile insan yaþantýsý içinde doðudan önce baþlayan ve doðundan sonraki ilk geliþim yýllarýndan yaþamýn sonuna deðin etkinliðini sürdüren bir kurumdur.Ailenin çocuk üzerindeki etkilerinin kalýcý olduðu düþünüldüðünde aile kavramýnýn önemi daða da belirginleþmektedir.Çocuk ,bir topluluk içinde nasýl yaþanýldýðýný ailesinden görerek öðrenmektedir.Çocuk yetiþtirmede amaç saðlýklý bir kiþilik oluþturmaktýr.Bütün toplumlarda aile kiþiliðin ortaya çýkmasýnda ve geliþmesinde etkili olan ilk sosyal etkendir.
Ýnsanýn ihtiyaçlarýna karþýlýk vermeyen bir aile yapýsý,o insanýn,dolayýsýyla o toplumun temel yapý ve özelliðini de kýsa veya uzun vadede derinden etkiler.
Ailenin dayandýðý temel deðer onun yansýyýþ þartlarý arasýnda beyin,duyan kalp ile vücuttaki organlar ve duyumlar arasýnda ortaya çýkan uyumsuzluðu hatýrlatabilir.Ki bu durumda olan insana özürlü diyoruz.bu durumda olan insana özürlü diyoruz.Gerçi bu durumda olan insanlarda da normal insanlarda gördüðümüz organlar ,beden yapýsý ve ihtiyaçlar küçük farklar dýþýnda aynýdýr.
Güneþin doðuþu ve batýþý gibi, her canlýnýn dünyaya geliþi ve göçüþü de; mükemmel bir nizam ve sonsuz bir ilim ile oluyor. Güneþ de bir kudrete esir, ay da, yýldýzlar da... Ýnsan da bir nizama mahkûm, bülbüller de, güller de...Bütün gelenleri getiren ve bütün gidenleri götüren birisi var. Yýldýzlarý durduran, gezegenleri döndüren, insanlarý gezdiren, balýklarý yüzdüren, hep o ilim ve kudret, hep o irade ve hikmet sahibi…
Ailede sa lýksýz iliþkiler, bireylerin ruh sa lý ýný bozar ve hatalar birbirini tetikler. Ailenin huzuru bozulduktan, hatta yuva da ýldýktan sonra içlerinden birinin haklý, di erinin haksýz oluþu önemini yitirir. Bu sebeple;
Problemler uzun zamana yayýlmamalý,ileride koz olarak kullanmak üzere hatayý yedekte tutma gibi bir düþünce asla olmamalý, uygun olan en erken vakitte soðukkanlý bir yaklaþýmla konu ele alýnmalýdýr. Karþýlýklý iyi niyet varsa sorun kolaylýkla çözülebilir ancak içten içe baþka ince hesaplar yapýlýyorsa, o iþin halli zor belki de imkânsýzdýr. Problem karý kocanýn içinden çýkamayacaðý bir noktaya gelmiþse aile büyükleri hakemliðe çaðrýlmalý, onlar da bu iþi Allah için adaletle halletmeye çalýþmalýdýr. Bu yöntem, Kur'an ýn tavsiyesidir.(65Talak,2) Probleme sebep olan bazý tutumlar ve çözüm yollarý þunlardýr:
1-Olumsuz Yaklaþým:
Ýslam hukukunun temel prensiplerinden ikisi þöyledir: Berat-ý zimmet asýldýr. , (Kötü bir fiili olmayan herkes suçsuz ve temizdir.)Aksi ispat edilinceye kadar kiþinin kendisi hakkýndaki beyaný esastýr. Bu sebeple her yerde olduðu gibi ailede de gereksiz kuþkulardan, önyargýlardan, su-i zandan( kötü tahmin) sakýnmak gerekmektedir.
Çözüm: Yapýcý ve Ýyi Niyetli Yaklaþým:
Ailede herkes "Bu iþten ben nasýl kaytarabilirim,bu iþi kendi lehime nasýl çevirebilirim, kendi etkinli imi nasýl artýrabilirim?" diye düþünürse ortada ciddi bir "iyi niyet " sorunu var demektir. Herkes, Ailenin geliþimi ve mutlulu u için ben ne yapabilirim? diye düþünmeli ve çaba sarf etmelidir. Nasýl ki ailede bir kiþi hastalandý ýnda herkesin neþesi kaçýyor ve kasvetli bir hava eve hakim oluyorsa, bir kiþinin kalbi hastalandý ýnda, yani niyeti bozuldu unda da herkesin huzuru kaçacaktýr.
2-Yoðun Çalýþma Temposunun Stresi:
Çalýþan baba, akþam eve geldi inde dinlenmeyi ve her türlü hizmeti hak etti ini düþünür.Ailede karý koca her ikisi çalýþýyorsa, akþam ve hafta sonlarý dinlenme, ev hizmetleri ve varsa çocu un bakýmý ve harcamalar sorun olabilmektedir.
Çözüm: Paylaþmak:
Hayat müþterektir sözü bir kural haline gelmiþ olsa da daha ziyade hanýmlar bu kuralý hatýrlatmak gere i duyarlar. Karý koca çalýþan ailelerde, erkeðin de mutlaka iþin bir ucundan tutmasý en azýndan insanî ve vicdanî bir görevdir. Hizmetlerin bazen aksamasý anlayýþla karþýlanabilir ama aksama normalleþmiþse bu bir problemdir ve oturup konuþmak gerekir. Erke in iþ bulamamasýnýn makul sebepleri varsa, onu daha fazla üzmemek için üzerine gidilmemelidir fakat sebep tembellikse bu da bir problemdir.
3- Ýþ Yo unlu undan Kaynaklanan Ýhmaller:
Maaþlý çalýþanlarýn sürekli fazla mesai yaparak, kendi iþinde çalýþanlarýn ise uyku saatleri dýþýnda tüm vaktini iþine vererek daha fazla gelir elde etmeye çalýþtýklarýný bu sebeple de eþlerini ve çocuklarýný ihmal ettiklerini görüyoruz. Ýþi eve getirmek veya iþyerindeki atmosferi eve yansýtmak baþlý baþýna bir problemdir. Eþi ve çocuklarýyla nitelikli bir beraberli i yaþamayan bir baba, bir çok problemin zeminini de hazýrlamýþ olmaktadýr.
Çözüm: Belli Zamanlarda Nitelikli beraberlik:
Kendisini iþe kaptýrarak evini ve çocuklarýný ihmal eden babalar, bu esnada babalýk görevlerini de ihmal ettiklerini bilmelidirler. Para kazanmanýn yanýnda, çocuklarýnýn e itimi, sosyal ve ruhi ihtiyaçlarýný karþýlamaya çalýþmak da babanýn görevlerindendir. Parasýz mutluluk olmaz ama sadece parayla da mutluluk olmaz
4-Moda ve Lüks Düþkünlüðü:
Moda, tüketimi hýzlandýrmak için büyük sermaye çevreleri tarafýndan öne sürülen bir sömürü sistemidir. Lüks mallarýn tedariki de, gösteriþ yoluyla tatmin olma amacýný taþýr. Moda ve lüks masrafý artýran bir faktördür. Sabit geliri olan biri, artan ihtiyaçlarý karþýlamak için daha fazla çalýþmak durumunda kalacaktadýr.
Çözüm: Gerektiði Kadar Harcama:Ýhtiyaç olan bir mal alýnýrken modaya uygunluðu da göz önünde bulundurulabilir fakat henüz kullanýma elveriþliyken de iþen modaya uymak için elde bulunaný atmak israftýr ve dinen haramdýr.
5-Baþkalarýna Göre Yaþama Kompleksi:
Kiþiliði geliþmemiþ, öz güvenini yitirmiþ ve toplumda saygýn bir yer edinememiþ kiþi ve aileler, sürekli baþkalarýný takip ederek, kendilerini ve çocuklarýný baþkalarý ile kýyaslayarak ve baþkalarýnýn kendileri hakkýnda ne düþüneceðini hesap ederek yaþamaktadýrlar. Bu tür kompleksler ailede büyük huzursuzluða yol açmaktadýr.
Çözüm: Kendin Olmak:
Baþkalarýný takip ederek hiçbir yere varýlamaz. Her kesin imkanlarý, kabiliyetleri, ihtiyaçlarý, farklý farklýdýr. Ýnsanlar kendi özgün kiþilikleriyle tanýndýklarýnda daha saygýn bir birey olmaktadýr-lar. Komþunun aldýðý eþya, bize bir ihtiyacýmýzý hatýrlatmýþsa ne âla, deðilse hayýrlý olsun deyip geçmek yapýlacak tek iþtir. Çocuklarý da, yeteneklerini dikkate almadan yaþýtlarýyla kýyaslamak son derece yanlýþtýr. Kiþi doðru yaptý ýndan emin olduktan sonra baþkalarýnýn mülahazalarý onu fazla ilgilendirmeyecektir.
6-Ahlaki Zafiyetler:
Zina,içki, kumar, yalan, ebeveyne itaatsizlik, aþýrý kýskançlýk, kibir vb büyük günahlar, kiþinin asalet ve vakarýný tahrip etmesi, aile bireylerinin birbirine ve baþkalarýna olan saygýsýný yitirmesi, evin huzur ve bereketini yok etmesi gibi bir çok yýkýcý etkiye sahiptir.
Çözüm: Ahlaklý Bir Mümin Olabilmektir:
Namus konusunda iffetli görünmek yetmemekte, iffete gölge düþürecek her türlü yakýnlýk,samimiyet ve diyalogdan da uzak durmak gerekmektedir.
7-Kayýnpeder ve Kayýnvalidenin Yerli Yersiz Müdahaleleri:
Çözüm: Tecrübelerden yararlanarak Saygý ve Sevgiyi Korumak:
8-Bencil tutumlar.
Çözüm: Bizcil Tutumlar:
Ailede, yanlýþ olan hareketlerin, karar,görüþ ve iþlerin uygun bir üslupla elbette eleþtirilmesi ve yerinde uyarýlarýn yapýlmasý, hatta suça uygun cezalarýn verilmesi gerekir.Fakat unutulmamasý gereken bir incelik var ki o da eleþtiri kiþiliðe deðil, davranýþa yönelik olmalýdýr. Ceza þu mesajý içermelidir: Sen benim için deðerlisin ama bu hareketin beni üzüyor.
9-Avrupa Özelinde Bazý Problemler:
a) Türkiye'den Gelen Gelin ve Damatlar:
Çözüm: Damat Oðlumuz,Gelin Kýzýmýzdýr
b) Gayr-i Müslimlerle Evlilik, Büyük bir risk: Ýyi düþünün.
Nikahsýz Birlikte Yaþama,
Çözüm: Din Eðitimi
10-Boþanma:
Boþanma, Peygamberimizin beyanýna göre "Allah'ýn en sevmediði helaldir." Ýyi niyetli hiç kimse, evlenirken bir süre sonra boþanma düþüncesini taþýmaz. Fakat evlilik sonrasý birbirlerini yakýndan tanýdýklarýnda, gerçekten isabetsiz bir karar verdiklerini fark edip boþanmayý düþünebilirler. Evliliðin ilk aylarýnda bir takým hayal kýrýklýklarý olabilir. Biz birbirimize uygun de ilmiþiz, yanlýþ karar vermiþiz düþüncesiyle hemen boþanma gündeme gelmemelidir. Eþlerin birbirine alýþmalarý biraz zaman alabilir.
Karý kocanýn evliliði yürütmeleri imkansýz hale gelmiþse ve evliliðe devam etmeleri halinde daha büyük problemlerle karþýlaþýlacaksa boþanma bir çaredir.
Mutluluða paha biçilemez. Sevgi ve saygý,mutlulu un mayasý, mutlu bir yuvanýn temelidir, bencillik, tahakküm ve ahlaksýzlýk ise yuvanýn dinamiti. Artýk karar bireyin kendisine kalýyor. Ýnsanoðlu dünyada da ahirette de kendi cennetini veya cehennemini kendisi hazýrlamaktadýr.
* Hanýmý ile tartýþan bir adam Hz Ömer'e akýl danýþmaya gelmiþ. Eve yaklaþtý ýnda Hz Ömer'in eþi ile ba rýþma sesini duymuþ ve hiçbir þey demeden geri dönmüþ.
* Bir defasýnda da Hz Ali Hz Fatýma Annemizle tartýþmýþ ve darýlarak Mescide gitmiþ. Allah Resulü, Hz Ali'nin moralinin bozuk oldu unu ve bir süre sonra mescitte uyudu unu görünce durumu anlamýþ kýzýnýn yanýna gitmiþ, olanlarý sormuþ sonra da Hz Ali'yi kaldýrarak evine götürmüþ ve onlarý barýþtýrmýþ.
Demek ki ufak pürüzler her yerde oluyor önemli olan pürüzü gülün dikeni gibi görmek ve huzuru koruyabilmektir.
Etkili problem çözebilme ise birbirini takip eden þu beþ sürecin gerçekleþmesine baðlýdýr:
Probleme odaklanýn: Ýyi bir problem çözme motivasyonunun saðlanmasý için kiþinin probleme karþý duyarlýlýðýnýn artýp, zaman ve enerji harcamaya hazýr olmasý gerekir. Geçmiþte yaþanan olumsuz tecrübeler öðrenilmiþ çaresizliðe yol açýp odaklanmayý zorlaþtýrabilir.
Problemi tanýmlayýn:
Sosyal problemler de sayýsal problemler gibi aþamalar halinde düþünüldüðü ve bilinenlerle bilinmeyenler net olarak deðerlendirildiði zaman daha iyi çözülür. Bunlarýn baþýnda kiþinin hem kendisinin hem de problemle ilgili diðer kiþilerin duygularýný ve davranýþlarýný, yeterliliklerini, yetersizliklerini ve sýnýrlarýný iyi tanýyýp deðerlendirmesi gelir.
Alternatifler üretin: Bütün ihtimalleri göz önüne alarak bunlarýn arasýndan en iyisini seçmek demektir.
Doðru karar vermek için bekleyin: Kiþi, ürettiði çözümlerin yerinde ve etkili olduðundan emin olabilmesi için çözüm için alternatifleri belirledikten sonra bir süre sakin bir þekilde bekleyip düþünmelidir.
Çözüm için genel deðerlendirme yapýn: Problemli durum ile uðraþýlýrken çözümün ne kadar etkili olduðuna bakýn.
Çözümü zora sokmayýn.
Yeni bir durumla karþýlaþýlmýþ olmasý, bilgi ve tecrübe eksikliði, belirsizlik, ne istediðini bilmemek, neyin doðru olduðunu tam olarak algýlayamamak, ailenin sürekli gerginlik içinde olmasý ve birbirini suçlamasý, geçmiþe takýlmak, aþýrý hayalcilik, olumsuz ihtimalleri düþünmek, problemi çözmek için bir gayret göstermemek çözümü zora sokar.
Hepinize mutluluðu bol, problemi az nice birlikte ailece yaþamlar diliyorum.
KAYNAKÇA :
1. Mukadder Ârif YÜKSEL, Aile de Sorunlar..
2. Prof.Alaaddin BAÞAR, Ýnsani bilinç
|
