ABD'nin yurtdýþýndaki diplomatik misyonlarýnýn faaliyetlerini denetleyen, ABD Dýþiþleri Bakanlýðý bünyesindeki Genel Teftiþ Bürosu (OIG), ABD'nin Ankara Büyükelçisi ile ona baðlý Ýstanbul, Adana ve Ýzmir'deki misyon temsilcilikleriyle ilgili bir rapor yayýmladý.

Türkiye ile ilgili de bazý tespitlere yer verilen raporda, ''Türkiye'nin hem bölgesel hem yerel çapta yeni bir hareketlilik düzeyi gösterdiði'' ifade edilirken, ''bu hareketlilik sýrasýnda, ABD'nin Ankara Büyükelçiliði ve ona baðlý misyon temsilciliklerinin, Amerikan çýkarlarýný iyi bir þekilde temsil ettiði'' belirtildi.

Washington, Ankara, Ýstanbul, Ýzmir ve Adana'da bu yýlýn Ocak, Þubat ve Mart aylarýnda yapýlan denetimlerin ardýndan hazýrlanan, Temmuz 2010 tarihli 110 sayfalýk raporda, ''ABD'nin Türkiye'deki diplomatik misyonu, Türk hükümetinin hem bölgesel hem yerel konularda yeni bir hareketlilik düzeyi göstermekte olduðu bir zamanda, Türkiye ile ABD arasýndaki çok önemli ve karmaþýk iliþkiyi idare ediyor'' denildi.

''Türkiye'nin bu hareketliliðinin sebep ve hedeflerini anlamanýn, misyonun çalýþmalarýnýn baþarýsý açýsýndan kritik önemde olduðuna'' iþaret edilen raporda, ''Temel soru, Türkiye'nin Mustafa Kemal Atatürk tarafýndan tesis edilen Batý yöneliminden uzaklaþarak, bakýþýný daha kararlý biçimde doðuya çevirip çevirmediði ya da öyleyse bunun derecesinin ne düzeyde olduðu'' ifadesine yer verildi.

-''ABD'YÝ BAZEN MEMNUN EDÝYOR, BAZEN ETMÝYOR''-

Raporda, ''Türk hükümetinin, hemen hemen tüm sýnýrlarý boyunca ve ötesinde, bazen ABD'yi memnun eden, bazen de etmeyen biçimlerde bölgesel istikrar doðrultusunda kendisini çalýþmaya adadýðý'' belirtildi.

''Türkiye'nin Kürt nüfusa yönelik açýlýmýnýn, üniter devlet kapsamý içinde uzun süredir devam eden huzursuzluða çözüm bulmayý amaçladýðý'' kaydedilen raporda, ''Türkiye'nin Irak'taki güçlü diplomatik varlýðý, Irak'ýn kuzeyindeki bölgesel yönetimle olan baðlarý ve Irak'la ticaret ve yatýrýmlar konusunda ön safhada yer almasýnýn ABD'yi memnun ettiði'' dile getirildi.

Raporda, ''Türkiye-Ýsrail iliþkilerinin Gazze nedeniyle zarar gördüðü, bunun da Türkiye'nin Ýsrail ile Suriye arasýndaki arabuluculuk rolüne darbe vurduðu, Türkiye ve Ermenistan arasýnda imzalanan protokollerin de parlamentolarýn onayýný beklediðine'' iþaret edilirken, ''Türkiye'nin hem Ýsrail hem de Ermenistan ile gelecekteki baðlarýnýn, ABD açýsýndan önemli olmayý sürdürdüðü'' kaydedildi.

''Batý Avrupa'ya enerji hatlarýnýn çeþitlendirilmesi konusunda Türkiye'nin rolünün giderek artmasýnýn öngörüldüðüne'' deðinilen raporda, ''Türkiye'nin Afganistan'da Batý'nýn güçlü bir müttefiki olduðuna'' dikkat çekildi.

Raporda, ''Türkiye'nin, zor komþularýyla istikrarlý iliþkileri muhafaza etme gayretinin, ABD'nin Ýran ile ilgili çabalarýna yapýcý katký saðlama potansiyelini içinde barýndýrdýðý ancak Türkiye'nin, Ýran'ýn olasý nükleer programýna iliþkin görüþlerinin ince farklýlýklar içerdiði'' belirtildi.

-''HÜKÜMET, ELEÞTÝRÝLERE RAÐMEN KARARLILIKLA ÝLERLÝYOR''-

Türkiye'nin, KKTC'ye geniþ çapta mali ve askeri katký saðlarken Kýbrýs meselesinin çözümüne yönelik çabalarda da aktif olduðuna iþaret edilen raporda, ''Türkiye'nin içeride, vatandaþlarýnýn siyasi sürece daha fazla katýlýmý doðrultusunda bazý adýmlar attýðý, Türk ordusunun siyasetteki rolünün azaltýldýðý, Kürtlerin siyasi sürece katýlýmýnýn baþladýðý'' ifade edildi.

''Bu giriþimlerin tümünün, eleþtirileri de beraberinde getirdiðine'' iþaret edilen raporda, ''Ancak hükümet, kararlýlýkla ilerliyor. ABD de eþit bir baþarý saðlamasa da etnik ve dini azýnlýklarýn korunmasýnýn geliþtirilmesi konusunda baský yapmakta'' denildi.

''ABD Baþkaný Barack Obama ve Baþbakan Recep Tayyip Erdoðan'ýn geçen yýlki karþýlýklý ziyaretlerini takiben, iki ülke hükümetlerinin, aralarýndaki ekonomik ve ticari iliþkileri yükseltmek için çalýþtýðýna'' deðinilen raporda, ''bu alandaki iliþkilerin geliþtirilmesinin Amerikan firmalarýnýn yararýna olacaðý, Türkiye'deki ekonomik büyümeyi artýracaðý ve AB'ye katýlým sürecine de katký saðlayacaðý'' belirtildi. Raporda, ''Türkiye'nin AB üyeliðinin geleceðinin belirsiz olduðu ancak AB'nin, ticaret ve yatýrým konusunda Türkiye'nin en büyük ortaðý olmaya devam ettiði'' kaydedildi.

-''TÜRKÝYE'NÝN ÝDDÝALI DIÞ POLÝTÝKA GÝRÝÞÝMLERÝ DÝKKATÝ ÇEKÝYOR''-

''Türkiye'nin iddialý dýþ politika giriþimlerinin, Amerikan siyasetinin büyük dikkatini çektiði'' belirtilen raporda, bunlar, ''Kýbrýs'ta uzlaþýnýn saðlanmasýna destek, Irak ve Afganistan'daki katkýlar, Ýran'a açýlýmlar, Ýsrail ve Ermenistan ile iliþkiler, laik devlette geniþ Müslüman nüfus ve ABD'de diasporalardan kaynaklanan gruplarýn rolü'' olarak sýralandý ve ''bu durumun, ABD'den, çoðu kabine düzeyinde ya da daha da üst düzeyde, hem Ankara hem Ýstanbul'a çok sayýda ziyarete neden olduðu'' ifade edildi.

''Türkiye ile ABD arasýndaki stratejik iþbirliðinin yoðunluðuna'' iþaret edilen raporda, ''Türkiye'nin dünyadaki 16'ýncý büyük ekonomi ve G-20'nin bir üyesi olduðu, ekonomisinin son 10 yýl içinde düzenli büyüme katettiði ve 2008-2009 küresel finansal krizini de nispeten iyi bir þekilde atlattýðýna'' deðinildi.

Raporda, ''Türk halký içinde ABD'ye olumsuz bakanlarýn oranýnýn yüksek olmasýna'' da dikkat çekilerek, ''bu durumun tek bir etmene baðlanamayacaðý ancak Irak savaþýnýn Türk halký içinde ABD'ye karþý güvensizliði artýrdýðý ve Türkiye'nin Batý ile 'belirsiz iliþkisinin' de bu etmenlerden biri olduðu'' kaydedildi.

-''TÜRK TOPLUMU, HIZLI DEÐÝÞÝMDEN GEÇÝYOR''-

''Türk toplumunun, birçok geleneksel özelliði içinde barýndýrmaya devam etse de hýzlý bir deðiþimden geçtiðine'' iþaret edilen raporda, þöyle denildi:

''Uzun süredir egemen olan laik elitin hegemonyasýna, Ýslami yönelimli kuruluþlar tarafýndan baþarýyla meydan okundu. Bu meydan okumanýn demokratikleþtirici etkisi oldu ancak Türkiye, demokratik yönetiminin doðasýný tam olarak tanýmlamýþ deðil. Bu deðiþimlerin büyükelçiliðin eriþimine etkileri bulunuyor. Türkiye'deki misyon, Türkleri bilgilendirmek ve etkilemek için daha geniþ, daha derin ve daha uzaða yol almalý.''

Raporda, ''Ýstanbul'un, dünyanýn en büyük Kürt nüfusuna sahip kenti olduðu iddiasýnda bulunduðu, kýrsal alanlardan ve Türkiye'nin doðusundan göçün kentin yapýsýný çarpýcý biçimde deðiþtirdiði ve bu deðiþimlerin siyasi düzende hissedildiði'' belirtildi.

-''ABD BÜYÜKELÇÝLÝÐÝ BÝNASI YETERSÝZ, ACÝLEN TAÞINMALI''-

Raporda ayrýca, ''ABD'nin Ankara Büyükelçiliði binasýnýn kapasite bakýmýndan yetersiz olduðu ve en son denetimin yapýldýðý 2004 yýlýndan bu yana, büyükelçilik binasýnýn yeni bir araziye taþýnmasý ya da yeni bir binanýn inþa edilmesi ihtiyacýnýn daha da arttýðý, ABD Dýþiþleri Bakanlýðýnýn bu konuya acilen el atmasý gerektiði'' belirtildi.

Raporun hazýrlandýðý dönemde ABD'nin Ankara Büyükelçisi olan James Jeffrey'nin, ''Büyükelçilikteki misyon þefi yardýmcýsýný atlayarak, Ýstanbul'daki Amerikan baþkonsolosuna kendisiyle doðrudan muhatap olma yetkisi verdiði, bu durumun da komuta zincirindeki hiyerarþik sýralamanýn ihlalini oluþturduðu'' kaydedilirken, ''misyon þefi yardýmcýsýnýn, Ýstanbul, Adana ve Ýzmir'deki temsilcilikleri daha sýk ziyaret etmesi'' gereði dile getirildi.

Raporda ayrýca, ''ABD'nin Adana konsolosluðunun, ABD'nin Irak'tan askerlerini çekme iþlemi sýrasýnda rolünün artacaðý'' ifade edildi.

Bu arada, raporun bazý sayfalarýnda bazý bölümlerin silinmiþ olmasý dikkat çekti