“Türk evladý ecdadýný tanýdýkça daha büyük iþler yapmak için kendinde kuvvet bulacaktýr.”

Niçin yazdým M. Kemal’in bu sözünü? Birazdan anlayacaksýnýz.

Üniversite yýllarýmda hocalarýmýzýn üzerinde en çok durduðu meselelerden biriydi “tarih biliminde objektiflik.” Zira tarihin bir bilim olarak tanýnmasýnýn yegâne þartý objektiflikti.

Belki o günlerde farkýnda olmadýðým fakat bugün tereddütsüz savunabileceðim gerçek þudur: Tarihsel deðerlendirmede objektiflik sorununun en az yaþanacaðý milletlerin baþlarýnda biz varýz. Hele hele Osmanlý konusunda… Osmanlý ile ilgili o kadar çok objektifiz ki yeter ki bir gedik bulalým. Bayýla bayýla, ballandýra ballandýra cümle âleme beyan ederiz. Hatta gediðe bile gerek yok, kimi aydýnlarýmýz modernizeliðin gereði gibi görür Osmanlýyý hor görmeyi.  Batýlýnýn dahi hayal edemediði cüreti biz göðsümüzü gere gere tükürürüz tarihimizin yüzüne. Hâlbuki objektif olabilseydik, en azýndan hak ettiði deðeri verebilseydik Osmanlý için yeterdi. Osmanlýnýn fazlasýna ihtiyacý yok açýkçasý.

Osmanlýnýn son dönemleri konusunda haksýz ithamlara alýþmýþtýk doðrusu. Osmanlý haindi, iþbirlikçi idi, milli mücadele düþmaný idi, halký mazlum gören zalimdi. Ama hilafetin ve saltanatýn zirvelerine bir saygýmýz vardý. En azýndan bu güne dek Fatih, Yavuz, Kanuni tarihimizin kutup yýldýzýydý bizim için. Birazcýk Sofi Bayezit’e kýrgýndý gönlümüz, ihtiþama layýk olmayan otuz bir yýlý için. Ama asla saygýsýzlýk da yapmazdýk.

Niçin yazdým bütün bunlarý? Tahmin ettiniz sanýrým. Son günlerde gündemde epeyce yer edinen “Muhteþem Yüzyýl” adlý dizi sebebiyle tabi. Tarihçi kimliðime raðmen konuyla ilgili yazmayý düþünmüyordum, reklamýný yapmayayým düþüncesiyle. Dizinin ilk bölümünü de seyretmemiþtim doðrusu. Fakat bir sýnýfýmda Kanuni Sulatan Süleyman’dan bahsederken bir öðrencimin: “Kanuni deðil, Sülemen” demesi ile iþ deðiþti. Bu ifadenin sebebi söz konusu diziydi. Demek ki birçoklarýmýzda ve çocuklarýmýzda ciddi tahribatlara neden olabilmiþ. Film deyip geçersin, geçmek de lazým. Ancak kutsala küstahlýðý marifet bilenler kimi beyinlerde tamiri mümkün olmayan tahribatlara neden olduðundan film deyip geçemiyoruz.

Dizinin 2. bölümünü izledim, üzüldüm. Zaten birçok konuda kutsalýmýz zedelenmiþ. Deðer verecek neyimizin kaldýðýný sorgularken, gönül dünyamýzýn ruh mimarlarýný düþürdüðümüz utanç verici, gülünç vaziyetle neye hizmet edildiðini anlayamadým. Sanata mý, bilime mi, millete mi?

Film, ekonomik kaygý ve beklentiler nazariyle dikkat çekici hale getirilmek istenmiþ olabilir. Fakat hangi sebep olursa olsun milletimizin nazarýnda kutsallýk kesp etmiþ deðerlere saygýsýzlýk kimsenin haddi deðil, olamaz da. Ayrýca bunu hakikat böyleymiþ iddiasýyla millete sunmak aldatmadýr, iftiradýr, ihanettir. “Tarihi yazan yapana sadýk olmazsa bütün bir milleti aldatmýþ olur.” Bu sözü hatýrladýnýz mý?

Bir deli kuyuya taþ atsýn, elli akýllý onu çýkarmaya çalýþsýn. Delinin umurunda mý? Bu iþin failleri de bu hararetli hücumlardan rahatsýz deðil, bilakis reklam giderlerinde tasarrufa neden olduðumuz için memnundurlar. Sessiz kalmak isteyiþim de onlarý memnun etmemek içindi. Fakat en azýndan meseleye nasýl bakmak gerektiðini göstermek adýna susmamak lazým geldi.

Film için gerekli alt yapý çalýþmalarý yapýlmamýþ. Etnografik özelliklerde dahi affedilemez kusurlar var. Bir öðrencim: “saray elemanlarý Fransa’dan mý getirtilmiþ” dedi. Filmi izlediðimde tarihsel gerçeklerle baðdaþmadýðýný hemen anlarsýnýz. Hatta çok az tarihsel bilgiye sahip olanlar dahi hayali bir senaryo olduðunu mantýki yöntemlerle anlar.

Harem, adý gibi tarihsel kaynaklarda içeriði ile ilgili bilginin en az olduðu bir konu. Daha çok tahmini bir boþluktur orasý. Temel kaynak, beyinlerde yer etmiþ olan hayal dünyasý. Film de senaristin kendi hayal dünyasýnda tasavvur ettiði harem ve saray hayatýný konu edinmiþ zaten.  Saray ve harem hayatý olsa olsa böyle olur, mantýðýyla hazýrlanmýþ bir senaryo.

Tahta yeni çýkmýþ bir padiþahýn evveliyatla ve ivedilikle uçkur heyecanýna kapýlmasýný beklemek ancak senaristin ruh halini yansýtabilecek bir hayaldir. Bugün aþk deyince aklýmýza uçkur geldiði için kalbi dalgalarý yokmuþ sayýyoruz. Kanuni gibi þair bir padiþahýn ruh halini basit bir senaristin anlayabilmesini elbette bekleyemeyiz.

Padiþah “kut” sahibi ve halifelik namý ile de kutsanmýþ bir liderdir. Padiþah her türlü hal ve kelamýna dikkat etmek zorundadýr. Halifeliði ciheti ile þer’i yen, padiþahlýðý yönü ile örf iyen kendine çekidüzen vermekle yükümlüdür. Padiþah acizlik göstergesi olmasýn diye yalnýz yatar, yemeðini dahi yalnýz yer ki aleniyette zaaf sayýlabilecek hatalar nasýl yapsýn. Hem de saltanatýnýn ilk yýlýnda.

Sancak eðitiminden sonra tahta çýkan padiþahýn mantýki olarak ilk yapacaðý iþ devlet erkânýný ve tertibatýný keþfetme meraký olmalý deðil mi? Yavuz gibi bir sultanýn ani vefatýnýn ardýnda Kanuni on yýldýr tahtta oturuyor gibi bir hava var, mantýklý mý bu? Osmanlý gibi cihan imparatorluðunun sorumluluðunu üstlenen bir padiþahýn her þeyi halletmiþ gibi alelacele harem ve eðlence telaþýna düþmesi nasýl açýklanabilir?

Bu konu uzar da gider. Film bir hayal senaryosudur. Bu iþi tertipleyenlerin küstahlýðý bir yana. Benim naçizane sizlere tavsiyem filmi izlemeyin, izleseniz dahi ancak bir hayal senaryosu nazariyle izleyin. Eðer hâlihazýrda Kanuni’ye karþý hislerinizden memnun iseniz suyu hiç bulandýrmayýn.